Şəkidən Qubaya İnküliziv İcmalaşmanın iziylə-FOTO
Təqvimlər 3 Dekabr – Beynəlxalq Əlilliyi olan şəxslər gününü göstərən zaman, cəmiyyətdə bərabərliyin və həmrəyliyin səsi daha uca eşidilir. Məhz bu önəmli tarix ərəfəsində, son iki ilin yaddaşında dərin iz qoyan, qəlbləri bir amal ətrafında birləşdirən mühüm bir təşəbbüs — “Öndə Gənclər” (Öndə) İctimai Birliyinin həyata keçirdiyi “InCamp” (İnklüziv Kamp) layihəsi öz uğurlu missiyasını davam etdirdi.
Birincisi qədim Şəkinin tarixi mühitində, ikincisi isə Qubanın bənzərsiz təbiətində baş tutan bu düşərgələr, sadəcə bir sosial toplaşma deyil, həm də gənclərin potensialını üzə çıxaran strateji bir platformaya çevrildi. İştirakçısı olduğum bu yolçuluq, inklüzivliyin sadəcə bir termin deyil, bir həyat tərzi olduğunu hər addımda hiss etdirən mühüm bir təcrübə kimi yadda qaldı.
“InCamp” layihəsinin əsas hədəfi inklüziv icmalaşmanı nəzəriyyədən real təcrübəyə daşımaq idi. Layihə çərçivəsində iştirakçılar üçün xüsusi olaraq təkliflərinin hazırlanması mövzusunda intensiv təlimlər təşkil olundu. Bu təlimlər gənclərə yalnız ünsiyyət qurmaq fürsəti deyil, həm də gələcəkdə öz icmaları üçün faydalı layihələr hazırlamaq, sosial problemlərin həllində aktiv tərəfdaş kimi çıxış etmək bacarıqlarını qazandırdı.
Düşərgənin proqramı təsadüfi seçilməmişdi. Müşahidələr və statistik təhlillər göstərir ki, gənclər üçün mütəmadi elan olunan “İdeyanı reallaşdır” kimi qrant müsabiqələrinin qalibləri arasında əlilliyi olan şəxslərin təmsilçiliyi yox dərəcəsindədir. Bu boşluq, məsələyə daha fundamental və peşəkar yanaşma ehtiyacını doğurmuşdur. Məhz bu zərurətdən yola çıxan “InCamp” layihəsi, əlilliyi olan gənclərin sadəcə iştirakçı deyil, həm də təşəbbüskar olması üçün mühüm bir hədəf müəyyənləşdirib: layihə təklifi hazırlama bacarıqlarının inkişafı. Düşərgə müddətində mənimsənilən bu biliklər, uzunmüddətli perspektivdə gənclər sektorunda inklüzivliyin artırılmasını və hər bir fərd üçün bərabər imkanlar mühitinin formalaşdırılmasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Artıq ideyalar sadəcə xəyalda qalmır, onlar kağıza köçürülərək real dəyişikliklərə yol açmağa hazır formata gətirilir.
Təxminən bir il fərqlə keçirilən hər iki mərhələ bir-birinə bənzədiyi qədər, həm də özünəməxsus xüsusiyyətləri ilə fərqlənirdi. Layihənin ilk addımı olan “Şəki InCamp”, Avropa Gənclər Fondu və Azərbaycan Respublikasının Gənclər və İdman Nazirliyinin maliyyə dəstəyi ilə reallaşdı. Qeyd etməliyəm ki, Şəki Olimpiya İdman Kompleksində baş tutan bu 7 günlük düşərgə unudulmaz bir təcrübəyə çevrildi.
Düşərgədə əlilliyi olan şəxslər də daxil olmaqla, 18-27 yaş arası 30 fəal gənc bir araya gəlmişdi. Proqram kifayət qədər zəngin və intensiv qurulduğu üçün iştirakçılar 40 akademik saatlıq peşəkar təlimlərdən faydalanmaq imkanı qazandılar. Təlimçilər – Fərhad Abdulov, Mələk Sultanlı, Cəsur Mədətzadə və Aydan Ağayeva – Avropa Şurası və Gənclər və İdman Nazirliyinin birgə təşkil etdiyi uzunmüddətli təlim proqramını (TRAYAZE) uğurla bitirmiş təcrübəli mütəxəssislər idi. Onların bələdçiliyi ilə keçən hər saat gənclərə yeni perspektivlər qazandırırdı.
Təlim proqramı çərçivəsində iştirakçılar beynəlxalq PMP (Project Management Professional) yanaşmasını, layihələrin onurğasını təşkil edən Məntiqi Çərçivə alətini və effektiv idarəetmə metodlarını dərindən mənimsədilər. Proqramın ən güclü tərəfi nəzəriyyə ilə təcrübənin sintezi idi. Bu yanaşma gənclərə öz yaradıcı ideyalarını hər kəs üçün əlçatan layihələrə çevirmək imkanı yaratdı.
Düşərgə həm yüksək səviyyəli təhsil mühiti, həm də əyləncəli sosial fəaliyyətləri ilə yaddaşlara həkk olundu. Burada öyrəndiyimiz hər bir detal, əslində gələcəkdə qura biləcəyimiz maneəsiz dünyadan bir parça idi.
Şəki düşərgəsinin yaratdığı böyük rəğbətdən sonra “InCamp” ruhu bu dəfə Qubada yenidən canlandı. Gənclər və İdman Nazirliyinin maliyyə dəstəyi və “Öndə” Gənclər İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə reallaşan növbəti düşərgə, məhz Beynəlxalq Əlilliyi olan Şəxslər Gününə ithaf olunmuşdu. Quba Olimpiya İdman Kompleksində baş tutan bu mərhələ inklüzivliyin ən praktik və dinamik tərəflərini özündə birləşdirdi.
Şəki ilə müqayisədə Quba düşərgəsi özünəməxsus çətinlikləri ilə yadda qaldı. Zamanın daha məhdud olması öyrənmə prosedurunu kifayət qədər yorucu və intensiv bir formaya salmışdı. Lakin bu gərginlik iştirakçıların əzmini qıra bilmədi; gənclər hətta gecə saatlarına qədər öz layihə təklifləri üzərində işləməyə, ideyalarını cilalamağa davam edirdilər.
Bu yorucu anlarda “Öndə” GİB-in rəhbərliyi və Nazirlik əməkdaşlarının bizimlə çiyin-çiyinə olması, hər bir sualı səbirlə cavablandırması və mənəvi dəstəyi sönməyə başlayan enerjimizi yenidən alovlandırırdı. Təlimçi heyətinin bu dəfə daha sadə tərkibdə olmasına rəğmən, proqramın yükünü Fərhad Abdulov öz peşəkarlığı ilə çiyinlərində uğurla daşıdı.
20 akademik saatlıq praktiki təlimlər zamanı iştirakçılar altı fərqli meyar üzrə ciddi şəkildə qiymətləndirildilər. Bu, sadəcə bir düşərgə deyil, həm də gənclərin real bacarıqlarının sınağı idi. Sonda hər kəs “Öndə”nin 4 səviyyəli sertifikatları ilə mükafatlandırıldı.
Xüsusilə fiziki əlilliyi olan Cavad Qələndərlinin I dərəcəli “Bayraqdar”, görmə məhdudiyyəti olan Nuranə Cabbarlının isə II dərəcəli “Hədəf” sertifikatına layiq görülməsi “İnCamp”ın real bəhrəsi oldu. Bu uğurlar sübut etdi ki, zaman nə qədər məhdud, şərtlər nə qədər ağır olsa da, iradə və dəstək olan yerdə nəticə qaçılmazdır.
Gərgin iş prosesində iştirakçıların ən böyük motivasiya mənbələrindən biri də Gənclər və İdman Nazirliyinin müşahidəçi nümayəndəsi Nərmin Cahangirova idi. Gecə saatlarına qədər layihə yazan gənclərlə birgə vaxt keçirən, hər bir məqamda dəstəyini əsirgəməyən Nərmin xanım mehribanlığı və səmimiyyəti ilə hər kəsin rəğbətini qazandı. Fasilələr zamanı gənclərlə apardığı inkişafetdirici söhbətlər, bölüşdüyü zəngin bilik və təcrübələrlə iştirakçılar üçün əsl bələdçiyə çevrildi.
“İnCamp” sadəcə bilik vermir, həm də liderlər yetişdirir. Bunun ən bariz nümunəsi ötən ilin iştirakçısı olan Dilguşə Sadıqovanın cəmi bir il ərzində iştirakçılıqdan təlimçiliyə yüksəlməsi oldu. “Öndə” Gənclər İctimai Birliyinin könüllüsü olan bu gəncimizin qısa müddətdə belə bir inkişaf yolu keçməsi, təşkilatın kadr potensialı və peşəkar təlimçi yetişdirmə sahəsindəki uğurunun parlaq bir təzahürüdür. Bu uğur hekayəsi həmçinin layihə boyu digər gənclər üçün də real bir ilham mənbəyinə çevrilmişdi.
Layihənin mənəvi baxımdan ən təsirli və önəmli tərəflərindən biri isə iştirakçılar arasında 44 günlük Vətən müharibəsinin qəhrəman qazilərinin olması idi. Onların bu cür inklüziv mühitlərdə fəal iştirakı həm müharibə sonrası adaptasiya prosesinə, həm də mənəvi travmaların sağalmasına əvəzsiz töhfə verir. Qazilərimizin digər gənclərlə birgə layihə hazırlaması, cəmiyyətdə daha güclü və daha dərin bir inklüziv icmalaşma mühitinin yaranmasına ciddi təsir göstərəcəyinə inanıram.
Şəkidən Qubaya uzanan bu yolçuluq bir daha sübut etdi ki, düzgün metodologiya, peşəkar yanaşma və səmimi mühit birləşəndə, fiziki məhdudiyyətlər intellektual inkişaf və yaradıcılıq qarşısında heç bir maneə yarada bilmir. “InCamp” sadəcə bir layihə deyil, inklüziv bir cəmiyyət modelinin kiçik, lakin parlaq mənzərəsi idi. Burada qazanılan biliklər və qurulan sarsılmaz dostluq körpüləri, gənclərin gələcəkdə daha böyük və daha əhatəli uğurlara imza atacağına dair ən böyük təminatdır.
Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, əsl inklüzivlik – hər bir fərdin öz potensialını qorxusuzca reallaşdıra bildiyi, bərabər imkanların sadəcə kağız üzərində deyil, həyatın hər anında təmin olunduğu bir dünyadır. Şəkinin tarixi ruhundan Qubanın zirvələrinə daşınan bu təcrübə göstərdi ki, ən böyük maneələr fiziki deyil, düşüncələrdə və ürəklərdə olanlardır. Həmin maneələr qalxdıqda isə ən mürəkkəb layihələr reallığa, xəyallar konkret hədəflərə çevrilir. İndi qarşıda duran ən mühüm vəzifə bu mühiti ölkə miqyasına yaymaq, “InCamp” ruhunu hər bir bölgəyə aşılamaq və hər bir gəncin səsini daha uca, daha inamlı duyurmaqdır.
Vaqif Əmiraslan,
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, gənc yazar