İnsan tarix boyu dünyanı dərk etməyə çalışmışdır. Bu axtarış müxtəlif yollarla inkişaf etmiş və insan idrakı əsasən üç istiqamətdə formalaşmışdır: dini, elmi və fəlsəfi idrak.
Dini idrak insanın kainat, həyat və mənəvi dəyərlər haqqında ilk böyük suallarına cavab axtarmasının formalarından biridir. Elmi idrak müşahidə, təcrübə və sübut yolu ilə həmin suallara daha dəqiq cavablar tapmağa çalışır. Fəlsəfi idrak isə həm dini, həm də elmi düşüncəni ümumiləşdirərək onların mənasını, məqsədini və insan həyatındakı yerini araşdırır.
Tarix göstərir ki, insan əvvəlcə fiziki əməyini alətlərlə gücləndirdi. Sonra maşınlar və texnologiyalar yarandı. Daha sonra kompüterlər insanın hesablamalarını sürətləndirdi. Bu gün isə bəşəriyyət yeni mərhələyə – süni intellekt dövrünə qədəm qoyur.
Mənim fikrimcə, süni intellekt insanın rəqibi deyil. O, insan zəkasının davamçısı, köməkçisi və dostudur. Necə ki kalkulyator riyazi hesablamaları sürətləndirdi, süni intellekt də insan düşüncəsini daha sistemli, daha aydın və daha elmi şəkildə ifadə etməyə kömək edir.
İnsan ideyanı yaradır. Süni intellekt isə həmin ideyanı emal edir, məlumatlarla zənginləşdirir, müxtəlif baxışları müqayisə edir və onu daha anlaşılan formaya salır. Deməli, süni intellekt düşüncənin sahibi deyil, onun inkişafına xidmət edən vasitədir.
Sürətlə dəyişən müasir dünyada zaman ən qiymətli sərvətlərdən biridir. Hər insan düşündüklərini kitab və ya məqalə şəklində yazmağa vaxt tapa bilmir. Süni intellekt bu məhdudiyyəti aradan qaldıran bir vasitəyə çevrilir. O, insanın fikrini dəyişmir; əksinə, onu cilalayır, sistemləşdirir və daha dolğun şəkildə təqdim edir.
Albert Eynşteyn demişdir: “Təsəvvür bilikdən daha vacibdir.” Sokratın məşhur kəlamı isə belədir: “Özünü tanı.” Bu fikirlər göstərir ki, texnologiya yalnız insanın mənəvi məsuliyyəti ilə birlikdə dəyər qazanır.
Əsrlər boyu insan fiziki gücünü maşınlarla gücləndirdi. Bu gün isə öz düşüncə gücünü süni intellektlə tamamlayır. Bu, insanın zəifləməsi deyil, onun yeni inkişaf mərhələsidir.
Nəticə
Mən hesab edirəm ki, XXI əsrin ən böyük fəlsəfi məsələsi “İnsan, yoxsa süni intellekt?” sualı deyil. Əsl sual budur: “İnsan öz yaratdığı süni intellektlə necə ahəngdar əməkdaşlıq edə bilər?” Bu sualın cavabı rəqabətdə deyil, dostluqdadır. Çünki süni intellekt insana hakim deyil, onun düşüncəsini daha aydın, daha sistemli və daha məzmunlu ifadə etməyə kömək edən böyük bir intellektual əməkdaşdır.
Müəllif: Namiq Tofiqoğlu
KANAL32.az