Azərbaycançılığı yaşatmaq, qorumaq və inkişaf etdirmək hər bir azərbaycanlının borcu və tarixi məsuliyyətidir. Bu fikir Azərbaycan dövlətçilik düşüncəsinin və milli ideoloji sisteminin mahiyyətini ifadə edən mühüm prinsip kimi dəyərləndirilə bilər.
Azərbaycançılıq məfkurəsi Azərbaycan xalqının milli kimliyini, tarixi yaddaşını və dövlətçilik ideallarını özündə birləşdirən fundamental ideoloji və fəlsəfi düşüncə sistemidir. Bu məfkurə xalqın dilini, tarixini, elmini və mədəniyyətini, milli-mənəvi dəyərlərini, dini və dünyəvi dünyagörüşünü vahid ideya çərçivəsində birləşdirərək bütöv bir milli inkişaf konsepsiyasının formalaşmasına xidmət edir.
Azərbaycançılıq anlayışının müasir dövrdə sistemli şəkildə formalaşdırılması və dövlət ideologiyası səviyyəsində ifadə olunması bilavasitə Ümummilli lider Heydər Əliyev adı ilə bağlıdır. Ümummilli lider bu ideyanı milli birliyin, dövlət müstəqilliyinin və ictimai sabitliyin əsas ideoloji dayaqlarından biri kimi dəyərləndirmişdir. Dahi rəhbərin fikrincə, Azərbaycançılıq xalqın mənəvi və tarixi varlığını qoruyan, eyni zamanda milli identikliyi möhkəmləndirən əsas düşüncə istiqamətlərindən biridir. Bu kontekstdə o qeyd etmişdir ki, “Azərbaycançılıq ideyası Azərbaycan xalqını birləşdirən əsas ideyadır və hər bir azərbaycanlı bu ideya ətrafında birləşməlidir.”
Azərbaycançılıq məfkurəsi dinamik xarakterə malik düşüncə sistemidir. Tarixi inkişaf prosesində formalaşmış milli dəyərlərə əsaslanmaqla yanaşı, zamanın dəyişən ictimai və siyasi reallıqları ilə uyğunlaşaraq inkişaf edir və yeni məzmun qazanır. Bu ideoloji xətt müasir dövrdə Azərbaycan dövlətinin rəhbəri Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl şəkildə davam etdirilir.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycançılığı milli birliyin və dövlətçilik düşüncəsinin mühüm ideoloji dayağı kimi qiymətləndirmişdir. Onun fikrincə, “Azərbaycançılıq ideyası bizim milli birliyimizin əsasını təşkil edir və Azərbaycan dövlətinin güclənməsinə xidmət edir.” Bu yanaşma Azərbaycançılığın yalnız tarixi və mədəni məna daşıyan anlayış olmadığını göstərir. Eyni zamanda müasir dövlət quruculuğu prosesinin ideoloji əsaslarından biri kimi çıxış edir. Azərbaycançılıq çoxqatlı ideoloji sistem kimi tarix, mədəniyyət, siyasət və mənəviyyatın vəhdətini özündə birləşdirir. Bu məfkurə uzun tarixi inkişaf prosesində formalaşmış dövlətçilik ənənələrinin, milli düşüncə tarixinin və ictimai təcrübənin nəticəsi kimi meydana çıxmışdır. Bu səbəbdən Azərbaycançılıq geniş məna daşıyan milli düşüncə sistemi kimi dəyərləndirilir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi mürəkkəb geosiyasi transformasiya mərhələsindən keçir. Enerji təhlükəsizliyi, qida təhlükəsizliyi, regional münaqişələr və yeni güc mərkəzlərinin formalaşması qlobal siyasi mühitin əsas xüsusiyyətləri kimi çıxış edir. Belə bir şəraitdə milli ideologiyalar dövlətlərin mövcudluğunu və inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Beləliklə, qeyd etməliyik ki, Azərbaycançılıq məfkurəsinin hər bir ideya qatında mərkəzi anlayış AZƏRBAYCANdır. Bu anlayış coğrafi məkan olmaqla yanaşı, xalqın tarixi yaddaşını, milli kimliyini, mənəvi dəyərlərini və müstəqil dövlətçilik iradəsini özündə birləşdirən fundamental ideya kimi dəyərləndirilməlidir. Bu baxımdan Azərbaycançılıq məfkurəsi həmçinin müasir dünyanın mürəkkəb geosiyasi reallıqları fonunda Azərbaycan dövlətinin ideoloji dayanıqlığını təmin edən, milli həmrəyliyin möhkəmlənməsinə xidmət göstərən və müstəqil dövlətçiliyin davamlı inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm düşüncə sistemi kimi qiymətləndirilə bilər.
Müəllif: Sadiq Qurbanov,
millət vəkili