İtirdiyimiz yuxu
Bu gün dünya yatmır. Və bu artıq seçim deyil — bu, problemə çevrilib.
Gec yatmaq normaya çevrilib. Sosial şəbəkələr, sonsuz videolar, bitməyən məlumat axını… İnsanlar öz yuxularını özləri “oğurlayır”. “Cəmi 5 dəqiqə” — və saat artıq 02:00.Səhər isə erkən oyanmaq, yorğun bədən və “boş batareya” ilə başlayan gün.Tanış vəziyyətdir? Bu artıq sadəcə vərdiş deyil — bu, qlobal problemdir.
Bu həyat tərzi səssiz şəkildə sağlamlığı dağıdır.Və bəli, sosial şəbəkələrin bu prosesdə rolu böyükdür. Onlar axşam istirahətini əvəz edib. Amma istirahət əvəzinə biz informasiya yüklənməsi və yatmazdan əvvəl beyin stimullaşdırılması alırıq.
Xroniki yuxusuzluq:hormon balansını pozur,immuniteti zəiflədir,diqqəti və yaddaşı aşağı salır,əsəbilik və narahatlığı artırır.
Amma ən kritik məqam hormonlardır.
Melatonin — yuxu hormonu — məhz gecə, qaranlıqda aktiv ifraz olunur. Siz gec yatdıqda və ya telefon işığında qaldıqda, bu proses pozulur.
Eyni zamanda kortizol — stress hormonu — səhər yüksəlməli olduğu halda, yuxu pozulduqda gecə də yüksək qalır. Nəticə? Orqanizm istirahət edə bilmir, beyin “sönmür”.Bu isə birbaşa:xroniki yorğunluq ,emosional qeyri-sabitlik,motivasiya itkisideməkdir.Ən çox zərər isə psixikaya dəyir. Yuxu pozulduqda beyin tam “yenilənmir”. Emosiyalar nəzarətdən çıxır, motivasiya azalır, adi işlər belə çətin görünməyə başlayır.
Optimal yuxu rejimi:
Yatmaq: 22:00 – 23:00
Oyanmaq: 06:00 – 07:00
Müddət: 7–8 saat
Bu saatlar təsadüfi deyil. Məhz gecənin ilk yarısında bədən maksimum bərpa olunur, beyin toksinlərdən “təmizlənir”, sinir sistemi yenilənir.
Reallıq sadədir:Gecə bərpa olunmayan bədən — gündüz effektiv işləyə bilməz.
Bu gündən tətbiq edin:Telefonu yatmazdan ən azı 30 dəqiqə əvvəl kənara qoyun.Hər gün eyni saatda yatıb oyanın.Axşam saatlarında informasiyanı azaldın.Yatmazdan əvvəl sakit rejim yaradın.Yuxu zəiflik deyil. Yuxu — performansdır.
Əgər siz yuxunu idarə etmirsinizsə — yuxusuzluq sizi idarə edəcək.
Müəllif: Fəxri Həsənov.reabilitoloq
Kanal32.az