26 İyun – Zəfərlə Taclanan Azərbaycan Ordusunun Şərəf Salnaməsi : Qürur, Güvənc, İftixar və Ləyaqət Rəmzimiz
26 İyun – Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri Günüdür. Silahlı Qüvvələr Günü Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində xüsusi mənəvi dəyərə malik günlərdən biridir. Silahlı Qüvvələr Gunu Qalib Ordunun qürur salnaməsidir. Silahlı Qüvvələr Gününü müzəffər ordu, qalib xalq kimi qeyd edirik. Silahlı Qüvvələr Günü həm də xalq-ordu birliyinin təntənəsidir. Milli dövlətçilik institutlarının formalaşmasında ordu quruculuğu hər bir suveren subyektin müstəqilliyinin maddi və hüquqi təminatçısı rolunda çıxış edir. Azərbaycan Ordusu müstəqil dövlətimizin ən böyük dayağı, şərəf, qürur, güvənc yerimiz, xalqımızın təhlükəsizliyinin və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təminatçısıdır. Şanlı ordumuz qürur mənbəyimizdir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri millətimizin, dövlətimizin, müstəqilliyimizin istiqlalı uğrunda fədakarca çırpınan millət ruhunun görkəmli bir mükâfatı, milli iradənin möhtəşəm bir əsəridir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri bizim göz bəbəyimizdir. Cəsarətimizi tarixdən, gücümüzü millətimizdən, ilhamımızı əcdadımızdan aldıqdan sonra qarşımızda hiç kimsə, heç bir quvvət duramayacaqdır. Hamısından mühümü Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinində aşılmaz iman vardır, qorxusuz ürək vardır, yüksək bir fəzilət vardır. Dövlətimizin ən köklü qurumlarından , ən təcrübəli quruluşlarından biri olan, millətimizin hüzuru və təhlükəsizliyi üçün gecə- gündüz fədakarca vəzifə icra edən , dövlət nizamının qorunmasında donanımı, təhsili və disipliniylə təsirli rol oynayan ordumuz bizi qürurlandırmakdadır. Azərbaycan Ordusu ilə hər birimiz qürur duyuruq. Dünya Azərbaycanlılarını Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günü münasibətilə təbrik edirəm. Ulu öndər Heydər Əliyevin 22 may 1998-ci il tarixli fərmanına əsasən, Əlahiddə Azərbaycan Korpusunun yarandığı gün – 26 İyun Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələr Günü elan olundu və hər il bu tarix rəsmi dövlət bayramı kimi qeyd edilir. Azərbaycan ordusu dünyanın ən güclü 50 ordusu sırasında yer tutur.Şərqdə ilk demokratik və dünyəvi dövlət modelini ortaya qoyan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) yarandığı ilk günlərdən etibarən ciddi regional hərbi-siyasi təhdidlərlə qarşılaşmışdır. Bu təhdidlərin neytrallaşdırılması məqsədilə AXC Nazirlər Şurasının 26 iyun 1918-ci il tarixli qərarı ilə Transqafqaz komissarlığının müsəlman korpusunun əsasında Əlahiddə Azərbaycan Korpusu yaradılmışdır . Bu tarixi qərar, faktiki olaraq müasir Azərbaycan hərbi tarixinin rəsmi institusionallaşma nöqtəsi hesab olunur. Cümhuriyyət dövründə hərbi nazir tam artilleriya generalı Səməd bəy Mehmandarov və nazir müavini general-leytenant Əliağa Şıxlinskinin rəhbərliyi altında həyata keçirilən struktur islahatları ordunun peşəkar kadr potensialını formalaşdırmışdır . Lakin 1920-ci ilin aprel işğalı bu təbii inkişaf prosesini dondurmuş, hərbi varislik fəlsəfəsinin bərpası yalnız XX əsrin sonlarına təsadüf etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyini yenidən bərpa etməsindən sonra, hərbi sahədə institusional varisliyin təmin olunması məqsədilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 22 may 1998-ci il tarixli Fərmanı ilə 26 iyun günü rəsmi olaraq Silahlı Qüvvələr Günü elan edilmişdir . Bu fərman sadəcə təqvim dəyişikliyi deyil, eyni zamanda müasir Azərbaycan Ordusunun öz mənşəyini sovet hərbi sistemindən deyil, birbaşa milli Cümhuriyyət köklərindən götürdüyünü təsdiq edən fundamental hüquqi-ideoloji aktdır. Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev “Bu gün Azərbaycan Ordusu güclü ordular sırasındadır. Bunu biz bilirik, Azərbaycan xalqı bilir və bütün dünya bilir. Güclü orduların reytinqlərində Azərbaycan Ordusunun çox yüksək yeri vardır. Ordumuzun döyüş qabiliyyəti yüksək səviyyədədir, günbəgün artır. Ordumuzda nizam-intizam hökm sürür. Ordumuzun maddi-texniki təminatı ən yüksək səviyyədədir. Biz son illər ərzində milyardlarla dollar dəyərində ən müasir silah-sursat, hərbi texnika almışıq. O texnikalar ən son texnologiyaya malikdir”. Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondu tərəfindən hərbçilərə, şəhid ailələrinə və müharibə veteranlarına hərtərəfli dəstək göstərilir. Qazilərin müalicəsi, reabilitasiyası və məşğulluğu, habelə hərbi qulluqçuların xidməti-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması Fondun prioritet istiqamətlərindəndir.
Müasir ordu quruculuğu, doktrinal dəyişikliklər və beynəlxalq inteqrasiya
1993-cü ildən etibarən Azərbaycanın hərbi doktrinası köklü şəkildə yenidən işlənmişdir. Nizami ordunun qurulması, fərariliyin qarşısının alınması və mərkəzləşdirilmiş komandanlıq strukturunun yaradılması ilk mərhələnin əsas hədəfləri olmuşdur. Dövlətin iqtisadi potensialının artması, xüsusilə neft strategiyasının uğurlu icrası hərbi büdcənin dinamik şəkildə yüksəlməsinə zəmin yaratmışdır. Stokholm Beynəlxalq Sülh Araşdırmaları İnstitutunun (SIPRI) hesabatlarına görə, Azərbaycan 2000-2020-ci illər arasında hərbi xərclərini proporsional olaraq ən çox artıran ölkələrdən biri olmuşdur .
Azərbaycan Ordusunun modernləşməsində əsas katalizatorlardan biri də beynəlxalq hərbi inteqrasiya və təhlükəsizlik proqramları olmuşdur. 1994-cü ildə NATO-nun “Sülh naminə tərəfdaşlıq” (PfP) proqramına qoşulan Azərbaycan, öz hərbi qüvvələrinin əməliyyat uzlaşmasını (interoperability) beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmağa başlamışdır. Azərbaycan sülhməramlı kontingentinin Kosovo, İraq və Əfqanıstandakı missiyalarda iştirakı, milli zabit korpusunun taktiki və strateji idarəetmə bacarıqlarını qlobal səviyyəyə qaldırmışdır .
Eyni zamanda, daxili müdafiə sənayesinin qurulması (2005-ci ildə Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin yaradılması) xaricdən hərbi asılılığı minimuma endirmiş, ordunun atıcı silahlar, zirehli texnikalar və ilkin pilləli pilotsuz sistemlərlə daxili təminatını gücləndirmişdir.
Yeni nəsil müharibə strategiyası: xxı əsrin hərbi fenomeni olaraq vətən müharibəsi
2020-ci ilin sentyabr ayında başlayan İkinci Qarabağ Müharibəsi (Vətən Müharibəsi) dünya hərbi elmində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında reallaşdırılan hərbi əməliyyatlar göstərdi ki, Azərbaycan Ordusu klassik sovet və ya ənənəvi qərb doktrinalarından kənara çıxaraq, yeni nəsil (IV və V nəsil) şəbəkə-mərkəzli müharibə (network-centric warfare) modelini mükəmməl şəkildə tətbiq etmişdir. Asimmetrik döyüş və xüsusi təyinatlı qüvvələr (XTQ):Sıldırım və mürəkkəb dağlıq relyefə malik Şuşa şəhərinin ağır texnika tətbiq edilmədən, yalnız yüngül silahlanmış xüsusi təyinatlı qüvvələrin yaxın məsafəli döyüş (CQB – Close Quarters Battle) və sızma taktikası ilə azad edilməsi hərbi dərsliklərə daxil olmuşdur . 2023-cü ilin sentyabr ayında cəmi 23 saat davam edən lokal antiterror tədbirləri isə bu yeni nəsil müharibə strategiyasının nöqtə əməliyyatı (surgical strike) səviyyəsindəki ən uğurlu kulminasiyası oldu.
Regional təhlükəsizlik arxitekturası
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hazırkı strateji hədəfi ordunun struktur etibarilə tam olaraq modern Türk Ordu Modelinə uyğunlaşdırılmasıdır. 15 iyun 2021-ci ildə imzalanmış tarixi Şuşa Bəyannaməsi bu keçidin beynəlxalq-hüquqi bazasını təşkil edir. Bəyannamənin hərbi müttəfiqlik və qarşılıqlı yardım müddəaları iki qardaş ölkənin ordularının birgə əməliyyat planlaşdırılması səviyyəsinə yüksəlməsini təmin etmişdir (Şuşa Bəyannaməsi, 2021).
Türk ordu modelinin tətbiqi çərçivəsində:
Komando briqadalarının sayı sürətlə artırılmış, yeni yaradılan bu bölmələr birbaşa yüksək intensivlikli dağ şəraitində mobil hərbi tapşırıqları icra etmək üçün ixtisaslaşmışdır.
Ordunun idarəetməsində çeviklik prinsipləri ön plana çəkilmiş, böyük korpus strukturlarından daha mobil hərbi birləşmələrə keçid prosesi sürətlənmişdir.
Qlobal Hərbi Güclər İndeksinin (Global Firepower, 2026) son göstəricilərinə əsasən, Azərbaycan Ordusu maddi-texniki təchizat, döyüş təcrübəsi və hərbi-texnoloji innovasiyalar baxımından Cənubi Qafqaz regionunun şəksiz lideri statusunu qorumaqdadır.
1918-ci il iyunun 26-da çətin geopolitik şəraitdə əsası qoyulmuş Azərbaycan Silahlı Qüvvələri, keçdiyi birəsrlik tarixi təkamül yolu nəticəsində bu gün öz suverenliyini bütövlüklə təmin etmiş qüdrətli hərbi instituta çevrilmişdir. Azərbaycan ordusu müasir elmi-texniki nailiyyətlərlə milli-mənəvi ruhun simbiozunu yaratmaqla, təkcə öz torpaqlarını azad etməmiş, həm də beynəlxalq hüququn prinsiplərinin güc yolu ilə necə bərpa edilə biləcəyini dünyaya nümayiş etdirmişdir. Aparılan hərbi-strateji analizlər göstərir ki, Azərbaycanın hərbi modeli gələcək lokal və regional münaqişələrin həlli strategiyalarında mühüm istinad mənbəyi olaraq qalacaqdır. Azərbaycan Ordusu gələcək çağırışlara tam hazırdır. Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri qarşıya qoyulan bütün tapşırıqları yerinə yetirmək iqtidarındadır. Ordumuzun döyüş hazırlığı daim yüksəldilir və yeni texnologiyalar tətbiq olunur.
Azərbaycan tarixinə şanlı səhifə kimi yazılan 44 gün
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri dövlətin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünün qorunmasında əvəzsiz rol oynayır. Tariximiz sübut edir ki, güclü ordu güclü dövlətin əsas dayağıdır. Xüsusilə 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusunun göstərdiyi şücaət və peşəkarlıq, ölkəmizin öz torpaqlarını hərbi-siyasi və hüquqi baxımdan bərpa etmə gücünü nümayiş etdirdi. Bu zəfər həm regionda, həm də beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın nüfuzunu artırdı və Silahlı Qüvvələrin strateji əhəmiyyətini bir daha sübuta yetirdi. Vətənin müdafiəsi təkcə əsgərin və zabitin borcu deyil — bu, hər bir vətəndaşın mənəvi və milli məsuliyyətidir. Gələcək nəsillərə vətənpərvərlik ruhunun ötürülməsi, onların milli kimlik və dəyərlərlə böyüməsi ordu quruculuğunun və ümumən dövlət təhlükəsizliyinin təməlini təşkil edir. Məktəblərdə, universitetlərdə, ailə tərbiyəsində və ictimai layihələrdə bu ruhun inkişafı cəmiyyətin həmrəyliyinə və müdafiə qabiliyyətinə töhfə verir. 26 İyun — Silahlı Qüvvələr Günü təkcə hərbi qələbələri qeyd etdiyimiz gün deyil, bu, xalq və ordu birliyinin, müstəqil dövlətimizin güc və qürur simvoludur. Hər il bu gün qeyd olunarkən şəhidlərimiz anılır, qazilərimizə ehtiram göstərilir və dövlətin təhlükəsizliyinə xidmət edən bütün hərbçilərimizin zəhməti təqdir olunur. Bu tarix, eyni zamanda, Azərbaycanın öz gələcəyini öz əli ilə qoruyacaq qədər güclü, iradəli və əzmli bir xalq olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirir. Azərbaycan Ordusu hər zaman güclü və qüdrətli olacaq. Bü gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri təcrübə, əməliyyat və qabiliyyət baxımından dünyanın ən güclü ordularından biridir. Günün 24 saatı kəsintisiz ilin 365 günü əməliyyat apara biləcək durumdadır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri köklü tariximizin hər mərhələsində olduğu kimi , bu gün də bağrından çıxdığı əsil bir millətin sevgisinə güvənən və dəstəyinə layiq olmaq üçün var gücüylə çalışmaqdadır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti , Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ordumuz 44 gün davam edən müharibənin gedişində möhtəşəm qələbələr qazandı.
30 ilin nisgilinə, acısına, torpaq həsrətinə son qoyan 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın Zəfəri ilə dünyaya səs saldıÜmumiyyətlə, rəşadətli Azərbaycan Ordusu 44 gün ərzində 5 şəhəri, 4 qəsəbə və 286 kəndi işğaldan azad etdi. Qəhrəman ordumuz Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə hərb sahəsində yeni döyüş strategiyasının əsasını qoydu.Dünya hərb tarixində xüsusi yer tutan İkinci Qarabağ savaşında qazandığımız tarixi Zəfər, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin yürütdüyü qətiyyətli siyasətin nəticəsidir. Bu hadisə tariximizin ən böyük, misilsiz qələbəsidir, uğurudur.
Torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan Ordusunun möhtəşəm qələbəsidir. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri dünyanın hərb tarixinə yeni şanlı səhifələr yazdı. Azərbaycan ordusu yenilməz, möhtəşəm, peşəkar və güclüdür. Azərbaycan Ordusu regionun ən qüdrətli ordusudur. Tarix yazan rəşadətli Azərbaycan ordusudur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə 44 günlük Vətən müharibəsini Zəfərlə nəticələndirən Azərbaycan Ordusunda islahatların həyata keçirilməsi prosesi davam etdirilir, onun modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılır. Vətən müharibəsi zamanı Qələbənin əldə olunmasında mühüm rolu olan xüsusi təyinatlıların fəaliyyəti onu deməyə əsas verir ki, bu qoşun növü keçirilən təlim və kurslar, eyni zamanda, qazandığı döyüş bacarıqları sayəsində qarşıya qoyulan tapşırıqları sürətlə və yüksək dəqiqliklə icra etmək qabiliyyətinə malikdir.
Ulu öndər Heydər Əliyev siyasətini bütün sahələrdə uğurla davam etdirən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı cənab İlham Əliyevin diqqət və qayğısı sayəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri qısa müddətdə regionun ən qüdrətli ordusuna çevrildi. 2026-cı ilin müdafiə və milli təhlükəsizlik xərcləri 8 milyard 714,8 milyon manat təşkil edir.
Vətənin müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü və vətənimizin azadlığı uğrunda şəhid olanları unutmur, şəhid olanlara Allahdan rəhmət diləyirəm. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Qazilərimizə can sağlığı versin. Şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyirik!
Şanlı Azərbaycan ordusu, günün mübarək!” Şanlı tarixi yol keçən Azərbaycan ordusu quruluşunun 108-ci ilini şərəflə qeyd edir. Şanlı Azərbaycan ordusu, Azərbaycan xalqı səninlə fəxr edir!
Yaşasın Azərbaycan! Yaşasın Müstəqil Azərbaycan tarixinə şanlı günlər yazan lider, Qalib xalqın Qalib Prezidenti, Müzəffər ordunun Ali Baş Komandanı, dünya azərbaycanlılarının Lideri Cənab İlham Əliyev! Yaşasın Azərbaycan Ordusu!
Yaşasın Azərbaycan Xalqı! Eşq olsun Azərbaycan Ordusuna və Əsgərinə!
s.e.f.d., dos. Murtəza Həsənov
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Siyasi İdarəetmə fakültəsinin dekanı